Assertiviteit
Assertiviteit betekent: zelfbewust, zelfverzekerd.
Je bent zelfbewust als je je bewust bent van je innerlijke kracht en waarde.
Je bent zelfverzekerd als je overtuigd bent van de eigen juistheid van jouw
mening, jouw eigen kracht.
We gebruiken assertiviteit wel in de betekenis van ‘voor jezelf opkomen’.
Om assertief te kunnen handelen, dus voor jezelf op te komen, moet je je bewust
zijn van je innerlijke kracht en waarde en overtuigd zijn dat deze er ook toe doen
in de omgang met anderen. Dan is opkomen voor jezelf ook iets heel vanzelfsprekends.
Zelfverzekerd en zelfbewust voor jezelf opkomen kan op verschillende manieren:
- je mening kunnen geven
- je gevoelens kunnen uiten
- je behoeften kunnen uiten
- iets kunnen vragen aan een ander
- initiatief kunnen nemen
- kritiek kunnen geven en ontvangen
- keuzen kunnen maken voor jezelf
- nee kunnen zeggen ofwel iemand iets kunnen weigeren
- complimenten kunnen geven en ontvangen
Bij een assertieve houding laat je de ander in zijn of haar waarde en toon je
respect voor de behoeften, wensen en grenzen van de ander.
Assertiviteit heeft dan ook niets te maken met egoïstisch of egocentrisch
handelen. Je handelt níet ten koste van anderen.
Gebrek aan assertiviteit
Bij gebrek aan assertiviteit heb je moeite om op in bovenstaande situaties
voor jezelf op te komen. Je zult dan handelen op een van de twee hieronder
genoemde manieren.
In de praktijk wisselen de drie manieren waarop je omgaat met sociale situaties
elkaar af. Zo ben je thuis misschien heel assertief omdat je die omgeving als veilig
beschouwt maar heb je moeite om op je werk voor jezelf op te komen en laat je je
van alles aanleunen.
In een ander geval laat je je thuis misschien domineren door je partner en ben je
juist op je werk prima in staat om te zeggen wat je denkt.
Behalve assertief reageren in sociale situaties kunnen we ook sub-assertief
en/of agressief reageren. Hieronder volgt een korte beschrijving van beide.
Sub-assertiviteit
Dit kan zijn omdat je niet goed weet hóe je assertief moet handelen.
Maar vaak ben je ook niet zelfverzekerd en zelfbewust genoeg en denk je het
daarom niet waard te zijn om assertief te mogen handelen of durf je niet
assertief te zijn.
In bovenstaand geval vertoon je sub-assertief gedrag. Je spreekt eigen
behoeften, mening, wensen niet uit en past je aan de ander aan, stelt je
afhankelijk op, bent bang voor conflicten en bent er meestal op gericht het
de ander naar de zin te maken.
Agressiviteit
Het kan ook zijn dat je wel degelijk zelfverzekerd en zelfbewust bent maar
onvoldoende rekening houdt met anderen. Andermans grenzen, behoeften en
wensen worden dan niet of onvoldoende door jou gerespecteerd. Je handelt ten
koste van de ander. De ander wordt niet in zijn waarde gelaten door jou. Je stelt
je dan meestal autoritair op ten opzichte van de ander.
Het kan ook zo zijn dat je agressief gedrag vertoont omdat je niet goed voor jezelf
op kunt komen en dingen opkropt. Na verloop van tijd barst dan de bom en uit je
je boosheid of irritatie met agressief gedrag.
Verlegenheid en gebrek aan assertiviteit
Wanneer je verlegen of sociaal onzeker bent, zul je vaak minder zelfbewust
en zelfverzekerd naar buiten treden. Je hebt hoogstwaarschijnlijk een laag
gevoel van eigenwaarde waardoor het moeilijk is om je assertief te gedragen.
Voor verlegen mensen kan deelname aan een assertiviteitscursus dan ook een
te grote stap zijn omdat zij zich niet alleen onvoldoende bewust zijn van hun
innerlijke kracht en waarde maar daarnaast ook nog eens heel onzeker zijn in de
omgang met anderen.
Deelnemers aan een assertiviteitscursus zijn doorgaans minder onzeker in de
dagelijkse omgang met anderen. Een verlegen mens voelt zich in een dergelijke
groep vaak te onzeker om gevraagde oefeningen te durven uitvoeren. Beter is het
om eerst wat meer durf te ontwikkelen in de sociale omgang met anderen voordat
je aan een assertiviteitscursus deelneemt.